Ekoturystyka

Na zielonych szlakach promowana i rozwijana jest turystyka zrównoważona - przyjazna dla przyrody i krajobrazu. Greenways mogą przyczyniać się do ochrony środowiska naturalnego, ponieważ zwiększają świadomość ekologiczną zarówno turystów, jak i lokalnych mieszkańców, którzy widząc u zwiedzających zainteresowanie regionem, zaczynają doceniać bogactwa naturalne i uczestniczyć w ich ochronie. Zielone szlaki są też narzędziem do pozyskiwania funduszy na wspieranie programów związanych z ochroną przyrody i krajobrazu.

Przy realizacji Programu Greenways posługujemy się pojęciami turystyki zrównoważonej oraz ekoturystyki. Zasady i kryteria Greenways są zbieżne założeniami turystyki zrównoważonej zawartymi w europejskich i międzynarodowych deklaracjach, konwencjach i programach (m.in. w Agendzie 21 dla Podróży i Przemysłu Turystycznego z 1996 r.).

Program Zielone Szlaki - Greenways uczestniczy w globalnym ruchu na rzecz rozwoju ekoturystyki, m.in. poprzez udział w międzynarodowych konferencjach i projektach. Przykładem są Globalne Konferencje Ekoturystyczne organizowane co 5 lat przez przez Międzynarodowe Towarzystwo Ekoturystyczne TIES we współpracy z krajowymi i lokalnymi organizacjami ekoturystycznymi na całym świecie. Inicjatywa jest kontynuacją Międzynarodowego Roku Ekoturystyki w 2002 r., który został ogłoszony przez UNEP (Program Narodów Zjednoczonych na Rzecz Środowiska) i Światową Organizację Turystyki UNWTO w 2002 r.

Turystyka zrównoważona (sustainable tourism) to każda forma rozwoju turystycznego, zarządzania i aktywności turystycznej, która podtrzymuje ekologiczną, społeczną i ekonomiczną integralność terenów, a także zachowuje dla przyszłych pokoleń w niezmienionym stanie zasoby naturalne i kulturowe tych obszarów. Według Światowej Rady Podróży i Turystyki (WTTC) jest to tzw. nowa turystyka, która opiera się na partnerstwie sektora prywatnego i publicznego oraz koncentruje się na korzyściach nie tylko dla turystów, ale też lokalnych społeczności. Turystyka zrównoważona bierze także pod uwagę i respektuje środowisko przyrodnicze, społeczne i kulturowe.

Ekoturystyka (ecotourism, green tourism) to ekologicznie odpowiedzialne podróżowanie i zwiedzanie stosunkowo nietkniętych obszarów przyrodniczych, w celu czerpania zadowolenia i korzystania z bogactw natury (a także z wszelkich towarzyszących jej wartości kulturowych - zarówno przeszłych, jak i teraźniejszych), które promuje ochronę przyrody, ma niewielki negatywny wpływ na środowisko i stwarza możliwości aktywnego społeczno-ekonomicznego zaangażowania lokalnych społeczności. Wg Deklaracji o Ekoturystyce z Quebec (2002) Jest to forma turystyki zrównoważonej, która z tej szerokiej koncepcji rozwoju turystyki wyróżnia się tym, że aktywnie przyczynia się do ochrony dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego, angażuje lokalne społeczności w planowanie i rozwój, przyczyniając się do ich dobrobytu, oraz jest skierowana do turystów indywidualnych i podróżujących w małych grupach.

(Definicje za D. Zaręba, Ekoturystyka, PWN, Warszawa 2006)

Ekologiczny produkt turystyczny

W ramach poszczególnych zielonych szlaków zarówno lokalni partnerzy (organizacje pozarządowe, szkoły, gospodarstwa agroturystyczne, etc.) jak i biura podróży przygotowują i wprowadzają na rynek różnorodne oferty turystyczne dla turystów indywidualnych lub grup zorganizowanych skierowane do różnych segmentów rynku. Są wśród zajęcia w warsztatach twórców ludowych, zielone szkoły, aktywne i poznawcze oferty pobytowe w regionie, a także krajowe oraz międzynarodowe eskapady rowerowe, piesze, kajakowe i in. wzdłuż całego szlaku greenway.

Wszystkie produkty turystyczne na zielonych szlakach greenways łączy zasada wykorzystywania lokalnego potencjału i wspierania społeczności lokalnych. Są one tworzone w oparciu o zasoby miejscowe – usługi turystyczne, ofertę kulturalną regionu, lokalne produkty i miejsca ich sprzedaży oraz inicjatywy społeczne. Podróżowanie szlakami dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego, czy to indywidualnie czy też za pośrednictwem biura podróży jest zwiedzaniem o charakterze poznawczym – eko-etnoturystycznym. Umożliwia zbliżenie z problematyką i specyfiką różnych przyrodniczo, kulturowo, etnicznie, społeczno-ekonomicznie regionów. Jest także okazją do poznania ciekawych ludzi – liderów działających na rzecz ochrony dziedzictwa i wykorzystania go do ożywienia gospodarki lokalnej i zrównoważonego rozwoju.